Cảnh sát Nhật Bản đang triển khai chiến dịch quyét dọn triệt để các loại camera siêu nhỏ, độ phân giải cao sau hàng loạt vụ việc quay lén thay quần áo gây rúng động dư luận và làm dấy lên mối lo ngại sâu sắc về việc lạm dụng công nghệ giám sát tinh vi. Tình trạng xâm phạm quyền riêng tư này đang trở thành vấn đề nóng, đặc biệt trong môi trường học đường.
Các thiết bị camera ngụy trang, thường được rao bán dưới danh nghĩa thiết bị an ninh chống trộm, ngày càng trở nên nhỏ gọn và khó phát hiện. Chúng có thể được giấu kín một cách xảo quyệt trong phòng thay đồ, nhà vệ sinh, thậm chí được ngụy trang thành những vật dụng thường ngày như nút áo, bút bi, đồng hồ, hay móc treo quần áo. Sự tinh vi này khiến việc phát hiện hành vi quay lén thay quần áo trở nên cực kỳ thách thức đối với cơ quan chức năng và nạn nhân.
Một vụ việc điển hình xảy ra vào tháng 5 năm ngoái tại thành phố Kobe, khi một người đàn ông 38 tuổi bị bắt giữ sau khi cảnh sát phát hiện camera quay lén được gắn trong móc áo đặt tại phòng thay đồ nữ của một trường trung học. Tại nhà nghi phạm, lực lượng chức năng đã thu giữ thêm hai ổ cứng chứa khoảng 20.000 video quay cảnh nữ sinh trong tình trạng khỏa thân. Những camera này thường sử dụng cảm biến chuyển động và được ngụy trang kỹ lưỡng, chỉ để lộ một lỗ nhỏ xíu cho ống kính. Theo tài liệu tòa án, nghi phạm đã lắp đặt thiết bị này tại nhiều trường học ở Kobe, tỉnh Nara và các khu vực khác từ năm 2019.
Một nhà bán lẻ thiết bị an ninh cho biết các loại camera này được thiết kế cho mục đích chống trộm và quấy rối, khẳng định “không thể tưởng tượng được” sản phẩm bị dùng sai mục đích. Tuy nhiên, cảnh sát đang xem xét khả năng truy tố các nhà bán lẻ vì tội tiếp tay nếu thiết bị rõ ràng chỉ phục vụ cho mục đích quay lén. Việc khởi tố các vụ án này gặp nhiều khó khăn do “rất khó thu thập bằng chứng” khi doanh nghiệp thường chối bỏ ý định phạm pháp.
Nhật Bản đã thông qua luật hình sự hóa hành vi “chụp ảnh khiêu dâm” vào tháng 7/2023. Người vi phạm có thể đối mặt với án tù lên đến ba năm hoặc bị phạt tối đa 3 triệu yên (khoảng 534 triệu đồng). Bất chấp các quy định pháp luật, số vụ việc quay lén thay quần áo và các hành vi tương tự vẫn tiếp tục gia tăng.
Tháng 10 năm ngoái, một nam giáo viên 24 tuổi bị bắt tại Tamba, tỉnh Hyogo vì cố gắng quay lén trong phòng thay đồ nữ bằng camera ngụy trang thành bút bi. Tháng 5 năm nay, một giáo viên 40 tuổi ở Takatsuki, tỉnh Osaka bị sa thải sau khi bị phát hiện lắp camera có cảm biến chuyển động trong nhà vệ sinh nữ của trường.
Đáng báo động hơn, hai giáo viên tiểu học nam đã bị truy tố hồi tháng 6 sau khi chụp ảnh các bé gái mặc đồ lót và chia sẻ với ít nhất 10 đồng nghiệp trên mạng xã hội, cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề xuyên suốt các cấp học.
Tình trạng này không chỉ dừng lại ở người lớn. Theo báo The Mainichi, từ tháng 7/2023 đến tháng 5 năm nay, đã có 550 học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông bị bắt quả tang chụp lén hoặc quay lén bạn bè, trong đó khoảng 40% xảy ra ngay tại trường học. Điều này chỉ ra rằng vấn đề quay lén đã lan rộng đến cả học sinh, gây nên môi trường học đường thiếu an toàn.
Ông Hiroki Fukui, đại diện Trung tâm Y tế Dành cho Người phạm tội tình dục, cho biết số học sinh vị thành niên tìm kiếm sự giúp đỡ sau khi bị bắt vì hành vi quay lén đã tăng gấp 20 lần kể từ năm 2011. Ông nhấn mạnh rằng nhiều em nghĩ đó chỉ là trò đùa, nhưng cần nhận thức rõ đây là một hành vi phạm tội nghiêm trọng liên quan đến việc xâm phạm không gian riêng tư khi thay quần áo.
Giáo sư Yusaku Fujii thuộc Đại học Gunma cho rằng luật pháp hiện tại chưa theo kịp sự phát triển chóng mặt của công nghệ thu nhỏ thiết bị. Ông đề xuất chính phủ yêu cầu các cửa hàng phải lưu danh sách người mua các thiết bị camera ẩn nhằm tăng khả năng kiểm soát và ngăn chặn các hành vi quay lén thay quần áo bất hợp pháp.
