Trong tín ngưỡng thờ Mẫu Tứ Phủ của người Việt, hệ thống các vị Thánh nam được gọi chung là Tứ Phủ Ông Hoàng, hay Thập vị Ông Hoàng, Ngũ Vị Tôn Quan. Các Ngài là những bậc thánh có công lớn trong việc dẹp giặc, khai sáng đất nước hoặc hiển linh ban phúc cho dân chúng, thuộc bốn phủ: Thiên, Địa, Thoải và Nhạc. Mỗi vị Ông Hoàng thường gắn liền với một màu áo đặc trưng, tượng trưng cho từng phủ mà Ngài cai quản hoặc phẩm tiết của Ngài. Khi tìm hiểu về các vị thánh này, câu hỏi “quan mặc áo xanh là quan gì” thường được nhiều người quan tâm.
Trong số các vị Ông Hoàng, Ông Hoàng Đôi là vị thánh nổi bật nhất gắn liền với y phục màu xanh. Ngài thuộc Nhạc Phủ (miền Rừng), và trong thần điện cũng như các nghi lễ hầu đồng, Ông Hoàng Đôi thường ngự áo màu xanh lá. Màu xanh lá tượng trưng cho sự sống mãnh liệt của rừng núi, thể hiện bản chất gắn bó với tự nhiên và sức mạnh bảo vệ biên cương của Ngài. Tương truyền, Ông Hoàng Đôi là người Mán, có công dẹp giặc cứu nước dưới thời vua Lê. Các huyền tích của Ngài gắn liền với đền Bảo Hà, Lào Cai, nơi Ngài cùng Ông Hoàng Bảy đã lập nhiều chiến công. Ngài được nhân dân thờ cúng và tôn sùng như một vị thần hộ quốc an dân.
Tượng thờ các vị Ông Hoàng trong Tín ngưỡng Thờ Mẫu Tứ Phủ, thể hiện sự đa dạng của các bậc thánh nam.
Bên cạnh Ông Hoàng Đôi với màu áo xanh lá đặc trưng, một vị quan khác cũng gắn liền với sắc thái của màu xanh là Ông Hoàng Bảy. Quan Hoàng Bảy là vị Thánh thuộc Nhạc Phủ và thường ngự áo màu lam hay tím chàm. Màu lam, trong nhiều cách hiểu, là một sắc xanh đậm, gần với xanh biển hoặc xanh tím, tượng trưng cho sự uy nghi, trầm tĩnh nhưng không kém phần mạnh mẽ của miền sơn cước. Ông Hoàng Bảy được biết đến với tên húy Nguyễn Hoàng Bảy, là một vị quan triều đình đã trấn giữ vùng Lào Cai, Yên Bái dưới thời vua Lê. Với tài thao lược xuất chúng, Ngài đã có công lớn trong việc dẹp giặc, hộ quốc, an dân và sau đó đã hy sinh vì nước. Sau khi mất, Ngài vẫn hiển linh phù giúp đất nước, được các triều đình phong kiến sắc phong Thượng Đẳng Thần với các danh hiệu “Trấn An Hiển Liệt”, “Thần Vệ Quốc”. Đây là một trong các vị thánh thường hiển linh và được các thanh đồng hầu giá nhiều nhất, đặc biệt là tại đền Bảo Hà, Lào Cai.
Quan Hoàng Bảy trong y phục màu lam hoặc tím chàm, biểu tượng của sự uy nghi và gắn với Nhạc Phủ.
Sự khác biệt về sắc thái giữa “xanh lá” của Ông Hoàng Đôi và “lam hay tím chàm” của Ông Hoàng Bảy cho thấy sự phong phú trong việc biểu trưng hóa các vị thần qua màu sắc y phục trong tín ngưỡng thờ Mẫu. Màu áo không chỉ giúp phân biệt các vị Ông Hoàng mà còn chứa đựng ý nghĩa sâu sắc về phủ mà Ngài cai quản, về tính cách và công trạng của Ngài đối với đất nước và nhân dân.
Ngoài các vị Ông Hoàng ngự áo xanh hoặc lam, trong Tứ Phủ còn có nhiều vị khác với màu áo riêng biệt, mỗi màu mang một ý nghĩa đặc trưng:
- Ông Hoàng Cả: ngự áo màu đỏ, tượng trưng cho Thiên Phủ (miền Trời). Ngài là vị thánh rất ít khi giáng đồng.
- Ông Hoàng Bơ (hay Ông Hoàng Ba): ngự áo màu trắng, tượng trưng cho Thoải Phủ (miền Nước). Ngài nổi tiếng thông thạo Phật pháp, thơ phú và thường hiển linh ban phúc, ban lộc cho người buôn bán, kẻ học hành đỗ đạt.
- Ông Hoàng Chín Cờn Môn: thường ngự áo the khăn xếp màu đen, hoặc the hồng khăn xếp đỏ, gắn liền với đền Cờn, Nghệ An.
- Ông Hoàng Mười Nghệ An: ngự áo màu vàng, nổi danh tài hoa, sang trọng, văn võ song toàn, có nhiều công lao với đất nước và nhân dân.
Tượng thờ Ông Hoàng Bảy, vị thánh trấn giữ vùng biên ải, thường ngự áo lam hoặc chàm.
Tóm lại, khi nhắc đến “quan mặc áo xanh”, chúng ta chủ yếu nghĩ đến Ông Hoàng Đôi với màu áo xanh lá cây đặc trưng của Nhạc Phủ. Đồng thời, Ông Hoàng Bảy cũng gắn liền với sắc thái xanh lam hay tím chàm, tạo nên bức tranh đa sắc màu nhưng đầy ý nghĩa trong hệ thống Tứ Phủ Ông Hoàng, mỗi màu áo là một biểu tượng thiêng liêng về phẩm tiết và công trạng của các Ngài.
